Władza rodzicielska – uregulowania prawne

Sytuacja prawna dziecka w Polsce

Władza rodzicielska w Polsce obejmuje w szczególności obowiązek i prawo rodziców do wykonywania pieczy nad osobą i majątkiem dziecka oraz do wychowywania dziecka, z poszanowaniem jego godności i praw. Dziecko z kolei jest winne rodzicom posłuszeństwo, a w sprawach, w których może samodzielnie podejmować decyzje, powinno wysłuchać opinii i zaleceń rodziców.

Władza rodzicielska przysługiwać może tylko osobom dorosłym, mającym pełną zdolność do czynności prawnych. Władza rodzicielska powstaje z chwilą urodzenia dziecka i trwa – co do zasady – aż do uzyskania przez dziecko pełnoletności.

Władza rodzicielska przysługuje obojgu równouprawnionym rodzicom, którzy współdecydują o sprawach ich dziecka (m.in. wymagana jest zgoda drugiego rodzica na przeprowadzkę z dzieckiem za granicę, ewentualnie zastępcza zgoda sądu). Władza powinna być wykonywana tak, jak tego wymaga dobro dziecka i interes społeczny. Rodzice przed powzięciem decyzji w ważniejszych sprawach dotyczących osoby lub majątku dziecka powinni je wysłuchać oraz uwzględnić w miarę możliwości jego rozsądne życzenia.

Osobom wykonującym władzę rodzicielską oraz sprawującym opiekę lub pieczę nad małoletnim zakazuje się stosowania kar cielesnych!

W typowej sytuacji władza wygasa wraz z uzyskaniem pełnoletności przez dziecko.

Zakres władzy rodzicielskiej może ulec zmianie poprzez jej ograniczenie, zawieszenie lub pozbawienie – w zależności od stopnia zagrożenia dobra dziecka.

Sytuacja prawna dziecka w Niemczech i w Wielkiej Brytanii

Sytuacja prawna dziecka w Niemczech prezentuje się następująco:

Władza rodzicielska nad dzieckiem, które nie pochodzi ze związku małżeńskiego, przysługuje, co do zasady, jedynie matce. Za jej zgodą lub poprzez decyzję sądu możliwe jest powierzenie władzy obojgu rodzicom. Matka posiadająca wyłączną władzę rodzicielską może w pełni decydować o życiu dziecka. W przypadku, gdy władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom, jedno z nich może decydować jedynie w drobnych sprawach życia codziennego z wyłączeniem decydowania o wyznaniu dziecka, operacjach, itp. W sytuacji, gdy rodzice zamieszkują osobno zakres władzy rodzicielskiej nie zmienia się. Zmiana możliwa jest jedynie na podstawie orzeczenia sądu. Jeśli władza przysługuje obojgu rodzicom przeprowadzenie się z dzieckiem za granicę wymaga zgody drugiego z rodziców lub sądu, który może postanowić o samodzielnym prawie do ustalania miejsca pobytu dziecka lub samodzielnym wykonywaniu władzy rodzicielskiej.

Sytuacja prawna dziecka w Wielkiej Brytanii przedstawia się następująco:

W Anglii i Walii, w przypadku braku związku małżeńskiego między rodzicami, matka wykonuje władzę rodzicielską samodzielnie. Ojciec może natomiast domagać się wspólnego wykonywania władzy rodzicielskiej, jeśli 1) oboje rodzice zgłosili fakt urodzenia dziecka, 2) podpisali pisemną umowę, albo 3) jeśli orzekł tak sąd.

W Szkocji, w przypadku braku związku małżeńskiego matka wykonuje władzę rodzicielską samodzielnie tylko wtedy, gdy ojciec dziecka nie jest w ogóle zgłoszony. Ojciec niepozostający w związku małżeńskim może domagać się wspólnego wykonywania władzy, o ile figuruje w akcie urodzenia dziecka (można „uzupełnić” akt urodzenia również później).

W Irlandii Północnej, jeśli rodzice zawrą związek małżeński, w tym także po narodzinach dziecka, automatycznie mają wspólną władzę rodzicielską. Jeśli związek zawrą poza Irlandią Północną wymagane jest oświadczenie z urzędu stanu cywilnego.

W całej Wielkiej Brytanii jednolicie ujmowana jest kwestia o czym może decydować samodzielnie jeden z rodziców. I tak, matka posiadająca wyłączną władzę może decydować o całokształcie sytuacji dziecka. Jeśli natomiast władza przysługuje obojgu rodzicom, powinni się oni porozumiewać i uzgadniać wszystkie sprawy. Jeśli porozumienie napotyka trudności, sąd jest władny wydać odpowiednie orzeczenie.

Gdy matka jest jedynym rodzicem wykonującym władzę, może ona bez ograniczeń decydować o przeprowadzce z dzieckiem za granicę. W przypadku wspólnie wykonywanej władzy rodzicielskiej drugiemu z rodziców przysługuje prawo sprzeciwu przed wyjazdem dziecka. Sąd może w takiej sytuacji, w formie postanowienia tymczasowego zakazać wywożenia dziecka poza granice kraju, do czasu wyjaśnienia sprawy. Istnieje również odrębna instytucja pieczy sądu nad pobytem i przemieszczaniem dziecka.

 

ISS Polska funkcjonuje jako dział Terenowego Komitetu Ochrony Praw Dziecka w Poznaniu, stowarzyszenia posiadającego osobowość prawną, wpisanego do KRS pod nr 0000146124.
TKOPD w Poznaniu
Oddział ISS Polska

ul. Garbary 97/8, 61-757 Poznań
konto: PKO B.P. S.A.
29102040270000180203569795
tel.: 61 855 22 78
e-mail: biuro@isspolska.org
Poinformuj o nas znajomych: